زبان بلوچي يکي از زبانها ي باستانی وقوي است که چون عربي وفارسي از واژگان وکلمات وضرب المثلها وداستانهاي حماسي وروايات عاشقي واشعار و...بر خوردار است لذا مي طلبد اين زبان گسترش يابد وطوري باشد که از آن بتوان در دانشگاهها دفاع کرد وآنرا به عنوان يک زبان زنده در دنيا شناخت ومطرح نمود.

مي شود گفت هشتاد درصد ، زحمت زبان بلوچي را استاد مرحوم سيد هاشمي کشيده اند و همچنن در گسترش زبان بلوچي اساتيدي ديگر همچون ملا ابراهيم والجوهر واجه ، استاد يادگارياستاد غنی پرواز، حکیم بلوچ ، خانم کارينا جهاني واستاد صبادشتياري ... در پيشبرد آن فعاليت داشته اند.

با توجه به اينکه سيد هاشمي زحمت زيادي متحمل شده و به نگار ش رسم الخط تعيين حروف در زبان بلوچي پرداخته اند اکثر به روش ايشان به نوشتن و خواندن اين زبان مي پردازد .اما بعضي از محققين و زبان شناسان دست به ابداعات جديدتری زده اند اما متاسفانه جواب نداده و گسترش پيدانکرده است.

در اين جا لازم است توضيحاتي در خصوص حروف زبان بلوچي داده شود .اگر به کتب هاشميرجوع کنيد متوجه خواهيد شد ايشان کلاً از حروف بلوچي استفاده نموده وبه هيچ عنوان از حروف عربي وفارسي استفاده نکرده است حروف بلوچي

عبارتنداز(ا-ب-پ-ت-ٹ-ج-چ-د-ڈ-ر-ڑ-ز-ژ-س-ش-ک-گ-ل-م-ن- و- ه- ء-ي-ے)وحال متوجه شديد حروف (ص-ض-ف-ق-ذ-ط-ظ-ع-غ-ح-خ-ث) که در زبان هاي عربي وفارسي بيشتر کاربرد دارند در حروف زبان بلوچي نيامده اند اما متاسفانه اکثريت قريب به اتفاق بلوچها از حروف عربي که اشاره شد در مطالب ونوشته هاي خود استفاده مي کنند که در اينجا بايد اشاره کرد اين موضوع راه حل خوبي دارد و می شود بجای حروف حذف شده از حروف همصدا مثل جدول پایین استفاده کرد.

وهيچ لطمه اي هم به زبان بلوچي نمي خورد که هيچ بلکه زبان را قوي تر ميکند ، چه لزومي دارد

از اين حروف استفاده شود .

با توجه به تحقيقات اينجانب در اين خصوص مي شودگفت تنها کاري که تا حال جواب داده اين

است نه تنها بايد حرفي به حروف بلوچي اضافه شود بلکه بايد حرف (ڑ) از آن حذف مي شود چون حرف (ڑ) متاسفانه نه هيچگونه کاربرئي در زبان بلوچي ندارد و مي شود بجاي آن از حرف (ڈ)استفاده کرد .

به کلمات بلوچي زير توجه کنيد:

گڑا- گڈا(توضیح اینکه هر دو کلمه اشتباه هستند و در حقیقت کلمه مذکور گڈءَ نوشته می شود )، مثلاً می گوئیم : "تو هنّو برو مں گڈءَ کایاں". ، یا در جمله ای دیگر "سبارگ اَڈ بکں"." گڈیں ورنا"

وحرفي ديگر که اکثراً در آن مشکل دارند حرف"ن" است که در بعضي از کلمات بلوچي با

نقطه و در بعضي از کلمات بدون نقطه "ن"نوشته مي شود.

واضح وروشن است اين حرف در چه جاهايي نياز به نقطه دارد ودر چه جاهايي نياز به نقطه ندارد مثلاً در جمله زير به طريقه اداي کلمه "ن" توجه کنيد که لازم است نقطه داشته باشد . (ا ے پيٹيیءَ گُد مان انت ) ويا در جمله زير مشخص است که کلمه"ن"به نقطه نياز

ندارد (گد ماں پيٹيیءَ انت )که در زبان فارسي به حروف خيشومي معروفند.

البته اين موضوع فقط درآخر هرکلمه صدق مي کند يعني اگر حرف "ن"در ابتدا يا وسط کلمه باشد حتما بايد نقطه داشته باشد واین قضيه نياز به بحثی دیگر در دستور زبان بلوچي را مي طلبد؛

فقط در ذهنتان باشد که اگر حرف "ن" در آخر هر کلمه آمد بايد به نوع اداي آن توجه کنيد و

پس از آن آنرا مکتوب نمائيد.

نصرت اله استوار