انتشار شماره 56 فصلنامه پژوهش‌هاي ارتباطي

 

فصلنامه- همشهري‌آنلاين:
پنجاه‌‌وششمين شماره فصلنامه علمي‌ـ پژوهشي "پژوهش‌هاي ارتباطي" با اختصاص شماره‌اي‌ ديگر به  "رسانه و مديريت بحران" منتشر شد

به گزارش همشهري آنلاين در اين شماره هشت مقاله ارائه شده است كه در نخستين مقاله، با عنوان «نقد و بررسي نظريه‌هاي مطرح درباره نقش رسانه‌ها در مديريت بحران»، جايگاه رسانه‌ها در مسئله مديريت بحران، به لحاظ نظري مورد بررسي قرار گرفته و به نقش اساسي رسانه‌ها در شکل‌دهي به افکار عمومي و تبيين اين نقش با استفاده از رويکردهاي نظري مختلف و نيز قدرت رسانه‌ها در توليد، نشر و جهت‌دهي به افکار عمومي پرداخته شده است.

در مقاله دوم، با عنوان «تأملي بر نقش رسانه ملي در رصد و مديريت بحران‌هاي پنهان اجتماعي: مديريت قوميت‌ها» پس از بررسي راهبردهاي پيش‌بيني بحران‌‌هاي اجتماعي و راهبردهاي پيشگيري از اين بحران‌ها، به مديريت بحران‌هاي اجتماعي پرداخته شده است. در ضمن، نحوه مديريت بحران قوميت‌ها از طريق رسانه ملي با هدف تحکيم اتحاد و انسجام ملي مورد بررسي قرار گرفته و به اين پرسش اساسي پاسخ داده شده است که مديريت نهادهاي رسانه‌اي، با چه راهبردهايي مي‌توانند از بحران‌هاي قومي پيشگيري کنند يا پس از بحران، مانع از بروز پيامدهاي آنها شوند؟

مقاله سوم، «اصول اخلاق حرفه‌اي خبرنگاران و رسانه‌هاي ارتباط جمعي در مديريت بحران ‍(زلزله)» پس از اشاره به اصول اخلاق حرفه‌اي خبرنگاري و روزنامه‌نگاري، مانند واقعيت‌گرايي، رعايت عدالت، حفظ استقلال حرفه‌اي ... و با در نظر گرفتن هم‌سنخي اين دو حرفه، اين اصول را بويژه در هنگام بروز بحران (در داخل و خارج مناطق بحران‌زده)، به ساير رسانه‌ها ازجمله راديو، قابل تعميم دانسته است و به دليل نقش ويژه راديو در مديريت بحران‌هاي طبيعي ازجمله زلزله و امتيازاتي همچون سرعت در انتقال پيام و قابليت دسترسي آسان، آن را به عنوان رسانه برتر در مديريت بحران معرفي کرده است.

در چهارمين مقاله، با عنوان «رسانه و بحران در عصر فراواقعيت (با تأکيد بر هويت)» پس از اشاره به نقش هويت‌سازي رسانه‌ها و تأثير آنها در معنايابي، لذت‌بخشي و ساخت‌مند کردن زندگي، دوگانگي چهره و نقش رسانه‌ها مورد واکاوي قرار گرفته است. به زعم نويسنده، رسانه‌ها همان‌گونه که مي‌توانند ايجادکننده بحران باشند، تدبيرگر آن نيز هستند. رسانه‌ها مي‌توانند با فراهم آوردن شرايط لازم براي دستيابي مديران بحران به راه‌حلي معقول براي برطرف کردن شرايط غيرعادي، به گونه‌اي که منافع و ارزش‌هاي اساسي حفظ و تأمين شوند، تأثيرگذار باشند.

«نقش رسانه‌هاي گروهي در کاهش عوارض روان‌شناختي ناشي از بحران و ايجاد آرامش در جامعه» عنوان مقاله پنجم است. در اين مقاله، پس از بررسي عوارض روان‌شناختي بحران‌ها مانند اضطراب، هراس، نااميدي، از دست دادن کنترل و ... به تبيين نقش رسانه در کاهش اين نوع عوارض پرداخته شده و محورهايي مانند اصول و مباني ارتباطات بحران، عوامل مؤثر بر افزايش اعتماد مردم بحران‌زده نسبت به پيام‌هاي رسانه‌اي و ... مورد بررسي قرار گرفته است. همچنين نويسندگان اين مقاله پيشنهادهايي را در قالب بايدها و نبايدها در مديريت پيام در شرايط بحراني، ارائه کرده‌اند که از آن‌جمله مي‌‌توان به تمرکز بر مسئله به جاي تمرکز بر افراد، پرهيز از خشم و دستپاچگي، صحبت با زبان قابل فهم براي همه و ... اشاره کرد.

در ششمين مقاله، با عنوان «فرايند تصميم‌گيري در بحران و نقش رسانه‌ها»، با تکيه بر ويژگي‌هاي مشترک بحران‌ها، مانند زمان کوتاه براي تصميم‌گيري يا فشار زياد در زمان اندک، به تشريح تأثيرات مثبت و منفي رسانه بر تصميم‌گيري در بحران پرداخته شده است. در اين مقاله، به رسميت شناختن نقش رسانه‌ها در تأثيرگذاري بر افکار، اطلاع‌رساني و جريان آزاد اطلاعات، از طرف دولت‌ها، بهترين راه‌حل در شرايط بحراني، شمرده شده است. در عين حال، دولت‌ها و تصميم‌گيران نيز بايد با توصيه‌هاي بيشتر پيشگيرانه و کمتر مقابله‌اي، رسانه‌ها را از خطوط قرمز اطلاعات و تصميم‌گيري در شرايط بحراني آگاه سازند.

هفتمين مقاله با عنوان «نقش رسا‌نه‌هاي جمعي در پيشگيري از بحران‌ها»، ضمن مروري بر ادبيات بحران و رسانه و استفاده از نظريه‌هاي علوم ارتباطات، آثار مخرب بحران بر ساير بخش‌هاي کشور مورد بررسي قرار گرفته و با ارائه مدلي مفهومي و ارزيابي يک پرسشنامه، براي پيشگيري و مقابله با بحران، راهکارهايي مناسب ارائه شده است. ايجاد فضاي مناسب کاري به منظور پرهيز از غافلگير شدن در شرايط بحراني، کنترل زمان در مديريت بحران و توجه به کنش‌هاي رواني مردم و جامعه در مديريت بحران ازجمله اين راهکارهاست.

آخرين مقاله به نقد کتاب «مطالبه فرهنگ، ارتباطات در جهاني بحراني» اختصاص دارد. جهان پس از واقعه 11 سپتامبر، جهان ديگري است که بايد آن را شناخت و بر اساس قواعد و نيازهاي آن عمل کرد. نظريه‌پردازان مختلفي تلاش کرده‌اند چيستي اين دنياي نو را تحليل کنند. اين کتاب نيز برآمده از تلاشي از اين دست است. نويسنده اثر بر آن است که نقش و نسبت رسانه و ارتباطات را با اين دنياي جديد، مشخص سازد و در نهايت به اين پرسش پاسخ دهد که وضعيت کنوني ارتباطات در دنياي جديد، به برقراري وضعيت مطلوب، که مي‌تواند صلح پايدار يا توزيع متناسب رفاه باشد، کمک خواهد کرد يا نه؟

مطالعه آثاري همچون اين کتاب و درگير شدن و به نقد کشيدن آن از سوي صاحبنظران و انديشمندان، مي‌تواند به نقويت نهال نوپاي گفتگو و همزيستي مسالمت‌آميز ميان فرهنگ‌هاي متکثر و متخاصم امروزي، کمک کند.

فصلنامه پژوهش‌هاي ارتباطي در 200 صفحه به قيمت هزار تومان منتشر شده است.