بلوچستان قلمرو وسيعي از جنوب شرقي فلات ايران به حساب مي آيد که نسبت به ساير مناطق ناشناخته تر است.
اين منطقه مرز بين دو تمدن کهن ايران و هند محسوب مي شود که به علت وضعيت خاص جغرافيايي و هواي گرم جمعيت گسترده اي را در خود جاي نداده است.
ايرانشهر به سبب قرار گرفتن در شاهراه ارتباطي فرهنگ هاي بزرگ پيش از تاريخ، کهن ترين و با ارزش ترين سابقه باستاني و تاريخي منطقه جنوب استان سيستان و بلوچستان را دارد.
بررسي هاي باستان شناسي شهرستان ايرانشهر نشانگر وجود جوامع انساني با فرهنگ و تمدن پيشرفته در هزاره هاي پيش از ميلاد است.
اين شهرستان با کانون هاي بشري هزاران کيلومتر دورتر نيز ارتباطات تجاري، اقتصادي، فرهنگي و حتي اجتماعي داشته است.
باستان شناسان معتقدند ايرانشهر يکي از قديمي ترين شهرهاي سيستان و بلوچستان است.
نام نخست و کهن ايرانشهر"پره، پهره و معرب آن فهره"است، که با توجه به متون مورخان ايراني و غير ايراني باستان به اين ناحيه"گدروزيا"يا بلوچستان جنوبي اطلاق مي شده است.
مورخان و جغرافي نويسان اسلامي نيز از اين مکان به عنوان فهرج در ناحيه بلوچستان جنوبي ياد کردند.
نام کنوني"ايرانشهر"در دوره پهلوي اول به جاي فهرج براي اين شهر انتخاب شد.
ايرانشهر در دهه نخست 1300مرکز حکمراني بلوچستان بوده و در دوره تاريخي و اسلامي شکوه و رونق خاصي داشت، به گونه اي که قلعه بمپور و ناصري گواه بر اين ادعاست.
اين شهرستان در ناحيه مرکزي بلوچستان با گستره 18 هزارو 475 کيلومتر مربعي با ارتفاع متوسط 591 متر از سطح دريا در فاصله 345 کيلومتري زاهدان مرکز سيستان و بلوچستان واقع و 15 درصد وسعت استان را به خود اختصاص داده است.
ايرانشهر از شمال به شهرستان هاي خاش، از شرق به سروان، از جنوب به شهرستان هاي سرباز و نيکشهر و از غرب به استان کرمان و دشت جازموريان محدود مي شود.
اين شهرستان با جمعيت 217 هزارو 452 نفر داراي هفت دهستان و چهار شهر است.
دين اکثريت قاطع مردم ايرانشهر اسلام با گرايش هاي مذهبي اهل سنت و شيعه است.
زبان مردم اين شهرستان در بلوچستان بلوچي است و در مناطق مختلف با گويش هاي متفاوت رواج دارد.
عمده ترين شيوه هاي معيشتي مردمان ايرانشهر کشاورزي، دامداري، تجارت، صيادي و صنايع دستي است.
عشاير بلوچ درصد بالايي از ساکنان مناطق روستايي و غير شهري ايرانشهر را تشکيل مي دهند که عمدتا در سياه چادرها(گدام) و کپرهاي ساخته شده از شاخ و برگ نخل خرما و "داز" (نوعي درخت خرما وحشي) زندگي مي کنند.
آب و هواي اين شهرستان به واسطه مناطق کوهستاني تحت تاثير عوارض جغرافيايي و پستي و بلندي ها، متنوع است ولي عموما داراي آب و هواي گرم و خشک و گاها شرجي بوده که تحت تاثير بادهاي موسمي منطقه قرار دارد.
متوسط درجه حرارت در تابستان 45 درجه و در زمستان دو درجه سانتيگراد بالاي صفر است.
ايرانشهر از نظر آب هاي زير زميني و سطحي در مقايسه با ساير مناطق سيستان و بلوچستان از وضعيت بهتري برخوردار است.
اينک عمده ترين منابع آب شهرستان را رودخانه هاي فصلي و دائمي "دامن" و " بمپور" تشکيل مي دهد که از ارتفاعات کارواندر سرچشمه مي گيرد و پس از طي مسيري تقريبا 170 کيلومتري به ريگزار جازموريان مي ريزد.
تاکنون 23 اثر باستاني، تاريخي و اسلامي ايرانشهر در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است.
از آثار دوره اسلامي اين شهرستان مي توان به باغ خالصه و آرامگاه سيد مهدي اشاره کرد.
قلعه ناصري يکي از جاذبه هاي تاريخي مهم ايرانشهر به شمار مي آيد که در مرکز اين شهرستان واقع شده است.
اين قلعه زيبا يکي از وسيع ترين و در عين حال زيباترين قلعه هاي منطقه به حساب مي آيد که در گذشته از آن به عنوان مرکز حکمراني ايالت بلوچستان استفاده مي شده است.
يکي از مهمترين کانون ها و مراکز استقرار متعلق به دوران پيش از تاريخ و هزاره هاي سوم و دوم پيش از ميلاد در شهرستان ايرانشهر "قلعه اسپيدژ يا دژه سفيد"است.
اين قلعه که در سال 81 توسط ميراث فرهنگي شناسايي و در فهرست آثار ملي ثبت شد، در فاصله 40 کيلومتري جنوب غرب شهر بزمان قرار دارد.
اين منطقه با ترکيبي از قلعه زيبا، نخلستان هاي سرسبز و انبوه، چشمه اي گوارا و تپه باستاني مي تواند به عنوان يکي از نقاط جذاب براي گردشگران مطرح باشد.
يکي ديگر از جاذبه هاي اين شهرستان دهستان "بمپور" واقع در 25 کيلومتري غرب ايرانشهر با دو اثر مهم تاريخي "تپه پيش از تاريخ و قلعه تاريخي" است که نقش مهمي در روشن شدن زواياي تاريک تاريخ بلوچستان در برهه اي از زمان دارد.
قلعه بمپور مسکوني و تدافعي است که به طور کامل از خشت خام و گل ساخته شده و شمال ارگ آن حاکم نشين و جنوب اين قلعه بخش عام نشين بوده است.
ساختمان بيت مقام معظم رهبري را مي توان يکي ديگر از جاذبه هاي ايرانشهر عنوان کرد.
اين بنا متعلق به پرويز فاضلي بوده که درخيابان ولايت کوچه 18 واقع شده است، اين ملک در زمان رژيم ستم شاهي پذيراي رهبر معظم انقلاب اسلامي حضرت آيت الله"خامنه اي"بود و معظم له دوران تبعيد را در آنجا سپري کرده اند.
اين مکان در سال 1370 از سوي صاحب آن به عنوان يادبودي از اقامت رهبر معظم انقلاب به سازمان ميراث فرهنگي اهدا شده است.
اين بنا با تغيير کاربري از مسکوني به فرهنگي به عنوان موزه قرآن و عترت به حيات خود ادامه مي دهد.
چشمه آبگرم، رودخانه دامن و نخلستان هاي آن، کوه بزمان و رودخانه بمپور از جاذبه هاي طبيعي ايرانشهر به شمار مي رود.
در شهرستان ايرانشهر 9 چشمه آبگرم معدني وجود دارد که معروف ترين آنها چشمه آبگرم بزمان است.
رودخانه زيباي دامن که از مجاورت روستايي به همين نام مي گذرد از ديگر مواهب طبيعي بکر منطقه بلوچستان به شمار مي رود که مناظري بديع و دلپذير از ترکيب نخلستان هاي صبور و سرافراز و شاليزار خرم و پربار را يکجا پديد آورده است.
فرماندار ايرانشهر اعلام کرد: اين شهرستان با داشتن مکان ها و جاذبه هاي تاريخي و تفريحي آماده استقبال از ميهمانان نوروزي است.
"درويش نارويي" اظهار داشت: وجود مردماني مهربان، خونگرم و ميهمان نواز از مزيت هاي بسيار خوب اين شهرستان است که همواره از ميهمانان و گردشگران با آغوش باز پذيرايي مي کنند.
وي افزود: ستاد تسهيلات ويژه نوروز با هدف ايجاد تمهيدات و مقدمات لازم براي مهمانان و گردشگران در اين شهرستان تشکيل شده است.
نارويي اظهار داشت: اين شهرستان به لحاظ قابليت هاي گردشگري جايگاه بسيار خوبي در منطقه جنوب شرق دارد، که مي تواند علاوه بر جذب گردشگران ، تحول بزرگي در زمينه رونق اين صنعت، اشتغالزايي و سرمايه گذاري ايجاد کند.
او اضافه کرد: تصويب شش منطقه نمونه گردشگري و چهار روستاي هدف گردشگري از جمله دستاوردهاي سفر دوم رئيس جمهوري و هيات دولت به اين شهرستان است.
وي ادامه داد: مطالعات اسکان سنجي مسافران نوروزي اين مناطق در حال انجام است.
نارويي گفت: اين ستاد برنامه ريزي لازم در زمينه هاي مختلف مانند ايجاد امنيت، خدمات دهي به مسافران و استقرار گروهاي خدمات رساني در محورهاي ارتباطي اين شهرستان را انجام داده است.
او افزود: همچنين به منظور تسهيل در رفت و آمد ميهمانان نوروزي بروشورها و نقشه هايي از شهرستان منتشر و در اختيار آنان قرار خواهد گرفت.
فرماندار ايرانشهر ادامه داد: در اين بروشورها کليه نقاط گردشگري شهرستان، محل هاي اسکان مسافران و سازمان هايي که به نوعي مسئوليت خدمات رساني را برعهده دارند معرفي شده است.