آسيب شناسي روابط عمومي ها در سيستان و بلوچستان

خودمان را مي گويم، بله ما رسانه اي ها گاه آنقدر در تودرتوي پيچ در پيچ راهروهاي اداره ها، نشست هاي مطبوعاتي و پوشش مراسم اداري گير مي افتيم كه انگار رسالت واقعي نقدكنندگي مان را داريم به فراموشي مي سپاريم.         

شايد بايد اعتراف كنيم ايراد هم به خودمان برمي گرددكه بعضي مواقع تعريف "نقد" نزد خيلي ها رنگ مي بازد و حتي بعضي روابط عمومي ها نيز در همين رنگ باختگي به خودشان اجازه هرنوع برخوردي با رسانه ها را مي دهند.

از اين جهت مي گوييم مديران نيز بخوانند زيرا مي بينيم برخي روابط عمومي ها انگار به حال خود رها شده اند و نه تنها هيچ تلاشي براي انجام فعاليت هاي علمي و كارشناسي در آنها مشاهده نمي شود بلكه در مواجهه با برخي نقدهاي سازنده رسانه ها نيز، برخي واكنش هاي عجيب را از خود بروز مي دهند.

انگار فراموش مي كنيم كه مخاطبان عصر ارتباطات، مخاطباني هوشيار، آگاه و داراي قوه تحليل بي طرفانه هستند و اقدام نسنجيده ما در رسانه يا همكاران ما در روابط عمومي ها نزد مردم تحليل مي شود.

براي نقد عملكرد برخي روابط عمومي دستگاههاي اجرايي سيستان و بلوچستان كافيست بازده زماني كوتاه مدتي را مشخص كنيد، آنقدر مصداق مي يابيد كه ننوشتن و تذكر ندادن را نمي توان توجيه كرد.

اميدواريم اين نوشتار كه در آن با نگاهي علمي ابتدا به جايگاه واقعي روابط عمومي ها مي پردازد و سپس راهكار ارايه مي دهد نيز همانند ديگر مواقع از سوي برخي روابط عمومي هايي كه نام آنها ذكر مي شود " تهييج، تشويش، يا فرافكني افكار عمومي" تلقي نشود.

هنوز يادمان نرفته كه روابط عمومي سازماني مهم و بزرگ همچون آموزش و پرورش در سيستان و بلوچستان، كم اطلاعي خود به كار علمي روابط عمومي و برخي بي هماهنگي هاي درون سازماني كه به بي احترامي به نمايندگان رسانه ها مي انجامد را چطور توجيه مي كند و وقتي با نقد رسانه مواجه مي شود به جاي آنكه "چكار كنيم" را جويا شود، رسانه را به"فرافكني افكار عمومي"، براحتي هرچه تمام تر متهم مي كند.

دست نوشته مدير روابط عمومي اين سازمان هنوز لاي كاغذهاي بايگاني مان مانده است، آن را نگه داشته ايم تا اگر روزي لازم شد، نشان دهيم كه انتشار آن چه تبعات بيشتري را متوجه آن سازمان مي كرد.

يا سازمان محيط زيست استان را بگوييم كه مديركل سازمان با حضور مديران ارشد كشوري معرفي مي شود اما نه تنها هيچ اطلاعرساني از قبل صورت نمي گيرد بلكه چند روز بعد خبري ناقص و غيرقابل انتشار در رسانه هاي معتبر و رسمي با تيتر مدير جديد معرفي شد، به دستمان مي رسد.

نمي گوييم همه روابط عمومي هاي استان به كارشان واقف نيستند، نه، اين ادعا بس بزرگ و غيرقابل استناد است اما مصداق هاي بسيار زيادي نيز وجود دارد كه نشان مي دهد جاي كار در ارايه آموزشهاي علمي و نوين در كار روابط عمومي در استان سيستان و بلوچستان بسيار زياد است.

جالب اينكه وقتي پاي صحبت و گفت و گو درباره تئوري هاي مربوط به روابط عمومي مي نشينيم همه خوب صحبت مي كنند حتي همان روابط عمومي هايي كه در عمل بسيار بد عمل مي كنند.

اما همه مي دانيم كه روابط عمومي به منزله آيينه اي تمام نما براي انعكاس توانمندي ها، فعاليت ها و خدمات مختلف دستگاههاي اجرايي، نهادها و سازمانها و پل ارتباطي مردم با آنهاست.

در عصر كنوني كه به سبب توسعه امكانات و تجهيزات ارتباطي، جهان به دهكده كوچكي تشبيه مي شود، نقش واحدها و تشكيلات ارتباطي بيش از پيش مشهود و انكار ناپذير است.

منظورمان همان روابط عمومي اي است كه هم مخاطب درون سازماني خود را خوب مي شناسد و براي حفظ اعتماد آن تلاش مي كند و هم مخاطبان برون سازماني را.

روابط عمومي تنها مسير ارتباطي سازمان و تشكيلات با مردم و رسانه هاي ارتباط جمعي محسوب مي شود و چنانچه اين مسير و شاخه با مانع بزرگي چون نيروي ناكارآمد رو به رو باشد، جريان اطلاع رساني همچون آب راكد، گنديده مي شود.

يكي از بزرگترين وظايف روابط عمومي ها، ارتباط با رسانه ها و ارائه چهره واقعي و شفاف از اداره و سازمان مربوطه است.

روابط عمومي،حرفه اي لازم و عنصر جدايي ناپذير هر سازمان و تشكيلاتي است كه بايد نقش خود را بخوبي ايفا كند و نگاه ها به آن نيز تغيير يابد.

كمبود زمان براي رسيدگي به سيل اطلاعاتي كه روزانه به سازمان ها سرازير مي شود از سوي مديران و رده هاي بالا، نياز به وجود روابط عمومي توانمند را نمايان تر كرده است.

دسته بندي اين اطلاعات، به روزرساني و شناخت ارتباط آنها با بخش هاي مختلف مديريتي نه تنها سبب صرفه جويي در وقت و هزينه مي شود بلكه از پراكندگي و سر درگمي واحدهاي مختلف سازمان نيز جلوگيري مي كند.

ارايه خدمات چشمگير و گسترده نظام جمهوري اسلامي در 30 سال گذشته بويژه دولت نهم براي محروميت زدايي از سيستان و بلوچستان، نيازمند اطلاع رساني و آگاه سازي مردم از اين روند صعودي است.

كارشناسان خبري و دست اندركاران رسانه هاي ارتباط جمعي سيستان و بلوچستان معتقدند: با وجود تاكيد رييس جمهوري مبني بر توسعه فعاليتهاي اطلاع رساني از خدمات دولت، متاسفانه اين موضوع نه تنها به موازات خدمات ارايه شده پيش نرفته بلكه ضعف زيادي در بخش اطلاع رساني وجود دارد.

آنان دليل عقب ماندگي كار اطلاع رساني را بي توجهي برخي مديران در گزينش افراد متخصص در روابط عمومي ها مي دانند.

در تعاريف مي خوانيم كه روابط عمومي حرفه اي تخصصي است و افرادي كه در اين سمت ها گمارده مي شوند بايد از تخصص و اطلاعات كافي برخوردار باشند.

فقدان آشنايي با حيطه كاري يا تصدي اين پست در سازمانها توسط افراد غيرحرفه اي و نا آشنا به وظيفه روابط عمومي از معضلات اصلي در اطلاع رساني و آگاهي مردم از فعاليت هاي دستگاههاي اجرايي محسوب مي شود.

يك استاد دانشگاه و مديرمسوول يك روزنامه محلي در سيستان وبلوچستان گفت: متاسفانه برخي اداره ها وسازمان ها به علت فقدان آگاهي از جايگاه ويژه روابط عمومي، نيروهاي مازاد ساير واحدها را در اين بخش به كار مي گيرند.

دكتر "محمد تقي رخشاني" در گفت و گو با خبرنگار ايرنا بيان كرد:"يك دست نبودن روابط عمومي هاي استان سبب فقدان ارتباط مطلوب و تشخيص صحيح جايگاه رسانه شده است".

وي اظهارداشت: ناآگاهي بسياري از روابط عمومي هاي استان منجر به كم اطلاعي از چگونگي تعامل بارسانه ها و بهره مندي براي پيشبرد اهداف سازماني خود،شده است.

رخشاني مدعي شد: شمار روابط عمومي هاي فعال دستگاههاي اجرايي سيستان و بلوچستان كمتر از 10 مورد است.

او ادامه داد: روابط عمومي برخي اداره ها فقط به چاپ و نوشتن پوستر و پلاكارد اكتفا مي كنند و فعاليت آنها به تبليغات اين چنيني معطوف است.

وي همچنين تغيير در نگاه بسياري از مديران و ترميم ديدگاه و تفكر آنان نسبت به روابط عمومي، انتصاب افراد متخصص در اين جايگاه به جاي نيروهاي مازاد سازمان،تفويض اختيارات و تامين تجهيزات لازم به مسوولان روابط عمومي ها را از مهمترين نيازهاي دستگاههاي اجرايي استان برشمرد.

اين كارشناس رسانه اضافه كرد: روابط عمومي به منزله پيشاني سازمان محسوب مي شود و بايد مسوول روابط عمومي پس از مدير سازمان اطلاعات كاملي داشته باشد.

 آسيب شناسي روابط عمومي ها در سيستان و بلوچستان ( 2)

فقدان آگاهي مناسب برخي مسوولان و كاركنان روابط عمومي ها موجب شده تا اين افراد از حساسيت كار خبر و اطلاع رساني بي اطلاع باشند به طوري كه فكر مي كنند در ارسال خبر به رسانه ها بايد همان روش نامه نگاري و بروكراسي اداري را رعايت كرد.

ارسال خبرهاي سوخته و چندروز گذشته به رسانه ها نشان دهنده ناآگاهي روابط عمومي ها از سه اصل "سرعت، دقت و صحت" در كار خبر است.

بايد اذعان كرد برخي دستگاههاي اجرايي نيز همه روزه مطلب براي رسانه ها مي فرستند اما خبرهايي غيرمرتبط و غيرمفيد.

به طور نمونه اداره كل راه و ترابري اگر در طول هفته به طور متوسط پنج خبر ارسال كند، چهار خبر به برگزاري دعاهاي مذهبي يا مراسم كشوري و استاني كه ارتباطي با آن اداره ندارد، مربوط مي شود.

ناگفته نماند كه در اين ميان برخي دستگاههاي اجرايي كه از نيروهاي متخصص و آگاه به مسائل ارتباطي و خبررساني در روابط عمومي خود استفاده مي كنند، موفقيت بسيار خوبي نيز به دست آورده اند.

اين قبيل روابط عمومي ها نه تنها چهره واقعي و شفاف از دستگاه مربوطه مي نمايانند بلكه همگام با خدمات ارايه شده يا حتي جلوتر از آن، به كار اطلاع رساني مي پردازند و پيشرفت كار و همچنين موفقيت مديران مربوطه و دلگرم كردن و ايجاد انگيزه در ميان كاركنان را دامن مي زنند.

روابط عمومي فعال و به روز در برخي دستگاهها نشان دهنده وجود سكانداري آگاه، فهيم و باتجربه و تخصص لازم در آن دستگاه است.

اما مشكل آنجاست كه بسياري از سازمانها و اداره ها از اين گونه نيروها،خود را محروم مي كنند و انگار در زمانهاي گذشته بسر مي برند.

به عنوان نمونه اخباري از برخي دستگاهها و سازمانها به رسانه هاي ارتباط جمعي مي رسد كه زمان زيادي از وقوع آن گذشته است.

هنگامي كه خبرنگار علت آن را جويا مي شود، مي گويند درگيري كاري موجب اين تاخير شده است و به هر نحو ممكن كار غير حرفه اي خود را توجيه مي كنند.

آيا براستي اين است جايگاه متولي اطلاع رساني و انعكاس برنامه ها در يك نهاد و سازمان ؟ نمونه هايي از اين بي توجهي ها را مي توان در روابط عمومي برخي سازمان هاي سيستان و بلوچستان جستجو كرد.

ناهماهنگي در كارها موجب مي شود با وجود ارسال دعوت نامه براي رسانه ها و حضور خبرنگاران در مكان مورد نظر از ورود خبرنگار در نشستي كه با حضور مسوولان كشوري برگزار شده ممانعت شود يا اينكه اصلا دعوت نامه اي ارسال نشود و خبر آن نيز پس از دو يا سه روز بعد انعكاس يابد.

فقدان به كارگيري نيروي هاي متخصص در برخي روابط عمومي ها به عنوان نبض تبنده دستگاه هاي اجرايي سيستان و بلوچستان سبب شده حتي در نشستهايي كه به منظور معارفه مديران جديد برگزار مي شود جاي خبرنگاران خالي باشد.

براي صحت اين ادعا مي توان به تغيير مدير كل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان اشاره كرد كه پس از عزيمت مسوولان كشوري حاضر در اين آيين از استان، اطلاع رساني آن انجام شد.

از نهادي چون هلال احمر نيز كه به علت نوع فعاليت و رسالتهايش سرعت و دقت از وظايف و كاركردهاي روزانه و قانوني آن به شمار مي رود، دور از انتظار است كه اخبار را با تاخير چند روزه به رسانه ها ارسال كند و يا بي تفاوت به اهميت رخدادها به اطلاع رساني بپردازد.

شايان توجه است كه ارتباط مستقيم خبرنگاران رسانه ها با مسوولان و مديران نهادها به سبب ناتواني روابط عمومي ها از نحوه اطلاعرساني و پاسخگويي صحيح به اصحاب رسانه نيز بشدت از سوي مسوولان روابط عمومي برخي دستگاهها مورد انتقاد قرار مي گيرد.

اين قبيل افراد به خود اجازه مي دهند كه مانع كار حرفه اي خبرنگاران شوند و همواره نيز تاكيد مي كنند "حتما از طريق روابط عمومي با مدير ارتباط برقرار كنيد.

" شماري از خبرنگاران خبرگزاريها و روزنامه ها تاكيد دارند: اگر به اميد روابط عمومي برخي دستگاهها بنشينيم، بايد فصل نامه منتشر كنيم.

آنان ابراز اميداواري كردند: مديران ادارات و سازمانها بويژه در استاني كه از سوي مشاور رييس جمهوري در امور رسانه ها، به كارگاه سازندگي تشبيه شده، با انتصاب افراد متخصص و آگاه به حرفه روابط عمومي، علاوه بر ترسيم چهره اي شفاف و فعال از دستگاه مربوطه، تاكيد رييس جمهوري مبني بر رفع ضعف اطلاع رساني، را به خوبي به منصه ظهور رسانند.

مدرس رشته روابط عمومي دانشگاه جامع علمي كاربردي زاهدان گفت: با گذشت چندين دهه از گسترش علم ارتباطات درجهان و برگزاري دوره هاي متعدد در دانشگاهها، مراكز آموزش عالي و تخصصي شدن روابط عمومي ها، هنوز بسياري از آنان با وظايف و جايگاه خود آشنا نيستند.

"امان الله تمندرو" به خبرنگار ايرنا اظهار داشت: فقدان آگاهي و آشنايي با حيطه كاري بين مسوولان و كاركنان روابط عمومي ادارات و نهادهاي سنتي استان كمتر توسعه يافته سيستان و بلوچستان بيشتر مشهود است.

وي گفت: "كمبود نيروي تخصصي، اعتقاد نداشتن برخي مديران دستگاهها به روابط عمومي خود و ضعف تشكيلاتي و چارت سازماني، اين واحدها را به بخشي براي نصب پوستر و پلاكارد، همراهي در عزاداري همكاران و تاحدي نيز برگزار كننده جشن ها و سوگواري ها تنزل داده است".

او افزود: گرچه عمده روابط عمومي هاي مركز استان توانسته اند كمي جايگاه خود را ارتقا دهند اما در شهرستانها پيشرفت مناسبي نداشته و به امور سنتي مي پردازند.

وي يكي ديگر از مشكلات روابط عمومي ها را بي اعتمادي و گاهي فقدان شناخت مديران دولتي از وظايف آنها برشمرد و ادامه داد: اين موضوع سبب شده بهاي كافي به اين واحد كه مي تواند چشم بينا و گوش شنواي سازمانشان باشد،ندهند.

تمندرو تاكيدكرد: نداشتن تخصص و خودباوري لازم مسوولان و دست اندركاران روابط عمومي اداره ها از ديگر دلايل ناتواني در توفيق آنان براي ايفاي نقش حساس خود به عنوان سخنگوي سازمان، برقراركننده ارتباط بين مردم با مديران است.

مدير روابط عمومي و امور بين الملل استانداري سيستان و بلوچستان نيز در اين باره گفت: گستردگي و وسعت كاري در برخي از اداره هاسبب شده واحد روابط عمومي پاسخگوي نياز ارتباطي و انعكاس عملكردها نباشد.

"عليرضا براهويي" در گفت و گو با خبرنگار ايرنا تاكيدكرد: تعريف جايگاه واقعي واحد روابط عمومي ها در سازمانها ضروري است.

او بيان كرد: در راستاي ارتقاي توانمندي هاي مسوولان و كاركنان روابط عمومي سازمانهاي استان، بيش از 100 ساعت دوره هاي آموزشي برگزار شد.

براهويي بر استمرار آموزش ها و برگزاري دوره هاي دانشگاهي براي مسوولان و كاركنان اين واحدها تاكيد كرد و افزود: اين مساله كمك شاياني به ارتقاي سطح علمي و تخصصي آنان مي كند.

مشاور رسانه اي استاندار و دبير ستاد اطلاع رساني استانداري سيستان و بلوچستان اعتقاد دارد: روابط عمومي سازمان ها و اداره ها، نقش مهمي در تبيين افكار عمومي و هدايت سيستم اداري در راستاي تحقق اهداف نظام و دولت دارند.

"محمد شهركي" در گفت و گو با خبرنگار ايرنا اظهارداشت: اين واحد ايفاگر نقش اطلاع رساني و انعكاس خدمات نظام و دولت در حيطه مسووليت سازمان مربوطه نيز است.

وي بااشاره به جايگاه ويژه روابط عمومي ها درسازمان ها و اداره ها، افزود: حمايت مديران دستگاه اجرايي از اين بخش و تفويض امكانات و ابزار لازم به آنان ضروري است.

او بر ضرورت ارتباط مستمر و بيشتر مديران روابط عمومي هاي سازمانها و ادارات با رسانه ها و آشنايي با وسائل و ابزار ارتباط جمعي تاكيد كرد.

شهركي بيان كرد: با گذشت سه دهه از پيروزي انقلاب تحولات چشمگيري در همه عرصه ها در سيستان و بلوچستان رخ داده كه ارتقاي دانش و تخصص روابط عمومي دستگاه اجرايي استان نيز از آن مجزا نبوده است.