گزارش شب شعر ماهکان هیال و حاشیه های آن
اولينشب شعربلوچيدرزاهدانباعنوان «ماهكانهيال»يا«خيالمهتاب» در سالن اجتماعات مجتمع فرهنگي،هنري اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان برگزار شد.
اين شب شعركه باموسيقي محلي بلوچي و دونينوازي استاد شيرمحمداسپندار همراه بود به همت موسسه فرهنگي، ادبي، هنري بلوچستان ودبيرشب شعر علي ميركازهي برگزارشد. اين محفل ادبيكه بااستقبال كم نظيرعلاقه مندان به شعروادب همراه بود اولينشب شعر ويژه زبان بلوچي درمركز استان پس ازانقلاببود.پوشش خبري وتصويري اين مراسم قابل توجه بودبه طوري كه چنديندوربين بههمراهتصوير برداران شبكه استانيهامونوشبكه خبر پوشش تصويريآنرابه عهده داشتند كه جاي اميدواري استباتوجه بهتاثيرات فرهنگيآن در سطح استان واستقبال شهروندان شاهدپخشكامل اين مراسم از شبكه استاني هامون باشيم
بيشترين حضورشاعراناز يكي از دورترين شهرهاي استان يعني چابهار بود،شهري كه بيشاز300شاعر و نويسنده بلوچيزبان در انجمنهاي ادبي لبزانكي گل چابهار»،انجمنهاي ادبي نوبنديان، بريس وپسابندر فعاليت ميكنند.كمترينشاعر را نيز شهر زاهدان داشت. قياس بين اين دوشهر يكيمحرومبه لحاظ امكانات وديگري برخوردار بامركزيت سياسياداري چنينتصوريرا بهذهنمتبادر ميكند كه مركزنشينانبلوچ استان علاقهمندي كمتري به ادبياتنشانميدهندو تلاش كمتري در عرصههايفرهنگي وهنري دارند. كمااينكه موسسه برگزاركننده اين مراسم نيزازشهرستان ايرانشهر پاگرفته است.شايدبتوانگفت هنرو ادب بيشتردرفقرومحروميترشد ميكند،شايد هم گرايش مذهبي بلوچ زبانانزاهدانبرگرايشات فرهنگي آنان ميچربد.به هرحال اين تنوع فرهنگي ومذهبينيزجلوهاي از زيباييهاي فرهنگي واجتماعي مردم سيستان و بلوچستان است.
نكته ديگرحضورعلاقهمندان غيربلوچ زبان دراين محفل بود كه نشان از آن داشت كه باوجوديكهبسياري از آنان زبان بلوچي رامتوجه نميشدنديا كمي از آن سردرميآوردند،زبانهنر و ادبيات آنانرا بهسالن كشانده بود. اين توانايي بشري ضمن پركردن اوقات فراغتوزيباييبخشيبهجامعه ميتواند قلبها را بهيكديگرنزديك كرده وفارغ ازقوميت،مذهب ونژاد آحاد بشر رادر زيرسقفيواحدجمعكرده وبشردوستي وهنرپروري رادرآنان تقويت كند. حضورچندروحانيجوانبلوچدررديف اولصندليهايسالنمراسم و توجه آنان بهاشعارسرودهشده و موسيقي نواخته شدهنيزحاكيازآنبودكهشعروادبياتو موسيقيوهرآنچه كه بهفرهنگ، سنت وآدابورسوم گذشته و حال هر قوم وابسته است برای هر کسی در هر کسوتی جذاب و دلنشین است.
گزارششب شعر كم كم دارد به مقاله تبديلميشودومننيزخواسته و ناخواسته اسيرحركتقلمبركاغذ افكارم ميشوم واين چيزي نيست جز تاثيرپذيري از شب شعري دوساعته كه نهرنگ وبوي سياسي داشت ونه حال وهواي قومي ومذهبي،چيزي كه بسياري از دوستان نگران آن بودند. آنچهكه من وديگر حاضران در جلسه ديديم وشنيديم همانگونه كه مجري برنامهدرهرفرصتي ودربين فراخواندن شاعران به صحنه عنوانميكرد چيزي نبودجزوطندوستي،اجتناب از بدرفتاري وبدگماني،علمآموزي، ادب دوستي ومهر ومحبت والبته عشق .
سومگذشتهوحالهرقوم وابسته استبرايهركسيدرهركسوتي جذاب ودلنشين است گروهموسيقياستاددينمحمدزنگشاهي در اواسط برنامه با اجراي بسيارخوب خود نواختن آهنگ«يادكيت انت كساني»ضمن به وجدآوردن حاضران در سالن،جوانان قديم را بهياد ايام خوشجوانيونوجواني شان انداخت . البته طولاني شدن برنامه موسيقي با وجود جذابيت، اندكي از حال وهواي شبشعريكاستهوآنرابهسويكنسرت شدن سوق ميداد.يكي ازحضاركه او هم ازطولانيشدنموسيقيانتقاد داشت معتقد بودتمايل هنرمندان بهماندن طولانيتردرصحنهاجرا،بهدليل فرصت نيافتن هميشگيآنانبرايارايه هنرخود وبه قوليكمبودحضوردرصحنه استو آنان هرگاه مجاليبراياجرامي يابند سعيدر ارايه حداكثري هنرخود ميكنند، فارغ از آنكه هرچيز خوب هم اگر بيش ازاندازه ارايه شود ممكن استزيبايياشراازدستبدهد. استقبال پرشورمردم زاهدان ازاينمراسم و تشويقهاي پياپي آنان را فقط يك نام ميتوان داد وآن«تشنگي فرهنگي» است.حتم دارم اگر شب شعري به گويش سيستانيويا موسيقيسنتي بيرجندي هم برگزار ميشد با چنين استقباليمواجهميشد.جاداردمسوولان فرهنگيوهنري استان زمينههاي برگزاري چنين مراسمي رابيشترفراهم كنند.قطعا نتايج مثبت آن را هم در تلطيف فضاي جامعه ونزديكي اقوام مشاهده خواهندكرد.ميتوان گفت هرچه فضاي فرهنگي وگفتگوهاي ادبي وانتقادي درجامعه بيشترباشد، فضاي امنيتيوگفتگوهايخشن مجالي براي عرصه پيدا نخواهند كرد.
نكته جالبتوجهديگريكه ميخواهم به آن اشاره كنم حضور پرشور زنان و دختران بلوچ درسالن كوچك اداره كلفرهنگ وارشاداسلامي زاهدان بود به طوري كه بيش ازيك سوم جمعيت حاضردر سالن برگزاري شب شعررا بانوان تشكيل ميدادند.نتايج مثبت اين حضورواستمرارآن ايننويدرا ميدهد كه باگسترش اينگونه برنامهها كه مسايلاسلامي نيزدرآنرعايت ميشود ميتوان ازخانهنشينيبانوانبلوچ كاسته وآنان رابه سويفعاليتهايبيشتر اجتماعي سوق داد.از ديگر اثرات آن ميتوان به فرصت عرضه توانمنديهاي فكريوادبي اين قشر مظلوم واقع شده اشارهكرد كمااينكهبانويشاعر بلوچي نيز به ارايه اثرادبياش پرداخت كه با تشويق حضار همراه بود. بانوان نيز حق دارنددركنار مردان درمحافل اين چنيني حضور يافته واز غناي فرهنگي محافل ادبيبهره ببرند، چرا كه ادبيات وهنردركنار معنويت ومذهب دوبال براي صعود وتعالي بشرند،چراكه اگر غير ازاين بودآثاروكتبشعرا و نويسندگان وادبا، درمكاتب حوزوي ومحافل دانشگاهي تدريس نمی شد.
بخشپاياني مراسم شب شعر نيزشامل دونينوازي استاد شيرمحمداسپندار و هنرنمايي ديگر هنرمندموسيقي سنتي استادرسولبخشزنگشاهيوپسرشبود.
درپايان لازم است،زحماتتمامي افراديراكه در برگزاري اين محفل ادبي تلاشكردندقدربشناسيم خصوصا عليميركازهيدبيربرگزاري و دوستانشهاشمزهي،سالارزهي و ديگران.همچنين ازمسوولانيكه مجوز برگزاري اينگردهمايي راداده و بسياري از شايعات را ناكام گذاشتند، حمايتكنندگانماليآنكه هزينههايي همچونايابوذهاب هنرمندان شهرستاني،هزينه پذيرايي، پرداخت اجاره سالن ارشاد وچاپ دعوتنامه را متقبل شدندتشكركنيم.بهتمام دوستاني كه كارت دعوت برايشانصادرشد ولي فرصت حضور نيافتند فقط يك جمله ميگوييم وآن اينكه : پنجشنبه شب زيبايي را از دستداديد. با تشكر ازهنرمندانيكهبه قرائت شعرپرداختند به علت ضيق جا فقط اسامي آنان را ذكرميكنيم:يارمحمداربابي،كريم بخشدرازهي،عارفدرازهي، عبدالحميد درازهي،عاجرلاشاري، عبدالحكيمكوپچي،عبدالوهاب دامنيفرد،علي بخش دشتياري، ابراهيم تاج،گلنسامباركي وسيد محمد گرگيج