عليرضا ملكيان در گفت‌و‌گو با خبرنگار اجتماعي فارس در پاسخ به اين پرسش كه بسياري از مديران مسئول روزنامه‌ها معتقدند كه ميزان يارانه كاغذ مطبوعات نصف شده و با اين وضعيت در اداره روزنامه با مشكل روبه رو خواهند شد؛ علت اين كاهش چيست، گفت: ميزان يارانه كاغذ مطبوعات نصف نشده است و پرداخت يارانه كاغذ مطبوعات به صورت نقدي كه از اواخر سال 85 و اوايل سال 86 آغاز شده است كماكان ادامه دارد.
وي اظهار داشت: وقتي قرار شد يارانه كاغذ مطبوعات به صورت نقدي پرداخت شود تقريباً تمام مديران مسئول از اين طرح استقبال كردند زيرا به اين ترتيب دست برخي از واسطه‌ها كه در بازار كاغذ وجود داشتند و زماني كه نشريات نيازمند كاغذ بودند دلالان آن را به قيمت بالا مي‌فروختند، كوتاه مي‌شد.
ملكيان ادامه داد: اين واسطه‌ها زماني كه مديران مسئول حواله‌هاي كاغذ را از ارشاد مي‌گرفتند و براي دريافت كاغذ به بازار مراجعه مي‌كردند قيمت‌ها را پايين مي‌آوردند و در واقع به اقتصاد نشريات ضرر مي‌زدند.
وي تأكيد كرد: با پرداخت نقدي يارانه‌ مطبوعات علاوه بر منتفي شدن اين معضل هم‌اكنون اين خود دست‌اندركاران مطبوعات هستند كه تصميم مي‌گيرند يارانه دريافتي‌شان را براي كدام يك از وسايل مورد نياز روزنامه هزينه كنند و از اين بابت دست مديران مسئول باز است.
معاون مطبوعاتي و اطلاع‌رساني ارشاد با اشاره به اينكه در رابطه با يارانه مطبوعات بايد چند نكته را مد‌نظر قرار داد، گفت: هيئت نظارت بر مطبوعات هر هفته تشكيل جلسه داده و به تعدادي از نشريات مجوز انتشار مي‌دهد، ممكن است اين نشريات بلافاصله منتشر نشوند اما بالاخره سه يا‌ 6 ماه بعد انتشار خواهند يافت و به فهرست نشريات براي دريافت يارانه كاغذ اضافه مي‌شوند.
وي تصريح كرد: امسال بودجه يارانه مطبوعات در مجموع نسبت به سال گذشته حدود‌ 14ميليارد تومان كاهش پيدا كرده كه طبيعي است اين كاهش و اضافه شدن نشريات جديد در ميزان يارانه‌اي كه به نشريات تعلق مي‌گيرد‌، تأثير مي‌گذارد.

*كاهش‌ 14 ميليارد توماني بودجه يارانه مطبوعات

وي در پاسخ به اين پرسش كه علت كاهش‌ 14 ميليارد توماني بودجه يارانه چيست، گفت: به هر حال اين رقم در لايحه بودجه 87 كه به مجلس ارائه شده، پيش‌بيني و تصويب شده است و نمي‌توان علت خاصي را براي آن ذكر كرد.
ملكيان با اشاره به اين‌كه يارانه بر‌اساس يكسري شاخص‌هاي كمي و كيفي بين نشريات توزيع مي‌شود، اظهار داشت: اين شاخص‌ها ميزان تيراژ، تعداد صفحات، نوع كاغذ مصرفي، ميزان آگهي، محتوا و غيره را در بر مي‌گيرد.
وي اضافه كرد: در كنار شاخص‌هاي كمي، ضريب محتوايي نقش مهمي در ميزان يارانه تخصيصي به مطبوعات دارد كه بخشي از آ‌ن مربوط به رعايت اصول حرفه‌اي روزنامه‌نگاري مي‌شود. همچنين صفحه‌آرايي مطلوب، ميزان اخبار توليدي، قلم زدن افراد حرفه‌اي در نشريه، داشتن سرمقاله و يادداشت و جهت‌گيري كلي نشريه متناسب با منافع ملي و آرمان‌هاي اسلام و انقلاب در ضريب محتوايي دريافت يارانه در كنار شاخص‌هاي كمي مؤثر است.
ملكيان با اشاره به اين‌كه ممكن است تيراژ واقعي برخي از نشريات در برگه‌هاي اعلام وصولي كه به معاونت مطبوعاتي فرستاده مي‌شود، براساس واقعيت درج نشده باشد، ادامه داد: از آن جايي كه برگه‌هاي اعلام وصول نشريات از طريق چاپخانه‌ها براي معاونت مطبوعاتي ارسال مي‌شود ممكن است كه در برخي موارد تيراژ واقعي را بر روي برگه‌ها درج نكنند از اين رو اداره كل مطبوعات داخلي با مكانيزم‌هايي كه دارد و بر‌اساس معيارهاي كه برايش مسجل شده است تيراژ واقعي را براي پرداخت يارانه‌ مشخص مي‌كند.
وي افزود: در كل با توجه به اين‌كه معاونت مطبوعاتي ارشاد نگاه حمايتي به نشريات دارد ما با نگاه بازتري به تيراژ نشريات نگاه مي‌كنيم و تيراژ آن‌ها را بالاتر از ميزان واقعي در نظر مي‌گيريم.

*تشكيل بنگاه‌هاي مطبوعاتي راهكاري براي درآمدزايي روزنامه‌ها

ملكيان در پاسخ به اين پرسش كه مطبوعات مستقل نياز بيشتري به اين يارانه دارند و با توجه به پايين آمدن ميزان يارانه برخي از آن‌ها در آستانه ورشكستگي قرار گرفته‌اند، آيا تسهيلات خاصي براي اين گونه مطبوعات در نظر گرفته‌ايد، گفت: به هر حال نگاه مطبوعات مستقل نبايد تنها به يارانه‌اي كه از سوي دولت پرداخت مي‌شود، باشد بلكه آن‌ها بايد راهكارهاي ديگري را براي كسب درآمد در كنار دريافت يارانه ايجاد كنند بخشي از اين راهكارها به محتواي نشريه و نوآوري‌هايي مربوط مي‌شود كه مي‌توانند براي جذب مخاطب صورت دهند، زيرا به همان نسبت كه مخاطبان نشريه افزايش پيدا كنند ميزان آگهي كه منبع كسب درآمد روزنامه‌هاست نيز سير صعودي خواهد داشت.
وي ادامه داد: اقدام ديگري نشريات مي‌توانند براي درآمدزايي انجام دهند تشكيل بنگاه‌هاي مطبوعاتي است كه در آن چند نشريه در كنار هم با تشكيل يك مؤسسه با راهكارهايي كه اعمال مي‌كنند بخشي از هزينه‌هاي خود را كاهش مي‌دهند كه در نهايت بر درآمدشان نيز افزوده مي‌شود.
ملكيان خاطر‌نشان كرد: هم‌اكنون نشريات دنيا نيز براي اداره كردن مجموعه خود بيشتر به سمت تشكيل بنگاه‌هاي مطبوعاتي رفته‌اند و اين راهكار مناسبي است كه مديران مسئول مطبوعات ما نيز مي‌توانند با اجراي آن به نتايج مثبتي برسند.

*آگهي‌هاي دولتي محدود به چند نشريه خاص نيست

معاون مطبوعاتي و اطلاع‌رساني ارشاد در پاسخ به اين پرسش كه آيا آگهي‌هاي دولتي تنها به چند نشريه خاص كه معاونت مطبوعاتي تعيين كرده است ارسال مي‌شود، گفت: خود دستگاه‌هاي دولتي تعيين مي‌كنند كه آ‌گاهي‌هايشان به كدام نشريات ارسال شود و ارشاد تنها درباره بخشي از آگهي‌هاي دولتي براي چاپ در نشريات تصميم مي‌گيرد و اين گونه نيست كه آگهي‌هاي دولتي فقط به چند نشريه خاص و محدود ارسال شود.

*خبرگزاري‌ها شامل قانون مطبوعات مي‌شوند

ملكيان در پاسخ به اين پرسش كه بالاخره سرنوشت ماده واحده‌اي كه به موجب آن خبرگزاري‌ها نيز مشمول قانون مطبوعات مي‌شوند، به كجا رسيده است‌، گفت: معاونت مطبوعاتي سال گذشته بر‌اساس درخواست خبرگزاري‌ها، پيش‌نويس اين ماده واحده‌ را تهيه و به دولت ارسال كرد و دولت نيز در محدوده زماني قابل قبولي اين ماده واحده را تصويب و براي گذراندن مراحل قانوني به مجلس شوراي اسلامي ارائه داد.
وي اظهار داشت: بر‌اساس اين ماده واحده خبرگزاري‌ها‌ نيز از حيث حمايت‌ها، مزايا، تسهيلات و آنچه كه در ارتباط با دادگاه و محاكم و نحوه دادرسي است شامل قانون مطبوعات مي‌شدند و اين در واقع يك راه ميانبر بود كه مي‌توانستيم توسط آن مشكل خبرنگاران و خبرگزاري‌ها را حل كنيم. اين ماده واحده با دو فوريت به مجلس ارائه شد اما متاسفانه مجلس هفتم به فوريت آن رأي نداد و در دستور كار عادي مجلس قرار گرفت كه اميدواريم هر چه زودتر در مجلس هشتم تصويب شود و اين موضوع قطعاً به نفع خبرنگاران و خبرگزاري‌ها خواهد بود.

*پيش‌نويس قانون جامع رسانه به دولت ارسال خواهد شد

ملكيان در پاسخ به اين پرسش كه آيين‌نامه خبرگزاري‌ها و پايگاه‌هاي اينترنتي در چه مرحله‌اي قرار دارد، اظهار داشت: هم قانون مطبوعات و هم آئين‌نامه خبرگزاري‌ها و پايگاه‌هاي اينترنتي را در دست مطالعه و بررسي داريم تا به صورت پيش‌نويس قانون جامع رسانه به دولت ارسال كنيم.
وي اظهار داشت‌: طبيعي است كه قانون مطبوعات و آيين‌نامه خبرگزاري‌ها و پايگاه‌هاي اينترنتي داراي نقصان‌هايي است كه بايد اصلاح شده و در كل قانوني جامع در مورد رسانه‌ها اعمال شود.

*از نظر تعداد نشريات در كشور جزو 10 كشور اول دنيا هستيم

ملكيان در پاسخ به اين پرسش كه آمار سرانه مطالعه روزنامه كشور براي هر ايراني چند دقيقه است، گفت: آمار دقيقي از اين مسئله نداريم اما سرانه مطالعه مطبوعات در كشور‌ با توجه به ميزان جمعيت در مقايسه با ساير كشورهاي توسعه يافته قابل قبول نيست هر چند كه ما از نظر تعداد نشريات حتي در مقايسه با كشورهاي پيشرفته در وضعيت خوبي قرار داريم و از نظر تعداد نشريات انتشار يافته در كشور جزو 10 كشور اول دنيا هستيم.

*‌چاپ عصر روزنامه‌ها مستقل از روزنامه اصلي نيست

وي در پاسخ به اين پرسش كه آيا چند نوبته چاپ شدن روزنامه‌ها قانوني ا‌ست و نياز به مجوز ندارد، اظهار داشت: آن‌چه كه هم‌اكنون توسط بعضي از روزنامه‌ها تحت عنوان «عصر» چاپ مي‌شود مستقل و جدا از روزنامه‌شان نيست و اگر قرار باشد روزنامه جدا چاپ شود حتماً بايد از هيئت نظارت بر مطبوعات مجوز بگيرد و با اسم و لوگوي ديگري انتشار يابد.
ملكيان تأكيد كرد: آنچه كه هم‌اكنون برخي از روزنامه‌ها در نوبت‌هاي مختلف منتشر مي‌كنند چاپ مجدد است كه با اسم‌هاي مختلف، صبح، عصر و غيره انتشار مي‌يابد و اگر دقت كنيد متوجه مي‌شويد كه با همان لوگو، تاريخ و شماره‌ مسلسلي كه در نوبت اول انتشار پيدا كرده است در نوبت‌هاي بعدي نيز منتشر مي‌شود و در واقع يك نشريه واحد به حساب مي‌آيد.بنابراين نياز به درخواست مجوز از هيئت نظارت بر مطبوعات ندارد.
معاون مطبوعاتي و اطلاع‌رساني ارشاد در پاسخ به اين پرسش كه، پس به اين ترتيب اگر روزنامه‌ چاپ عصري مرتكب تخلف مطبوعاتي شود يا اين‌كه هيئت نظارت بر مطبوعات تصميم بر توقيف آن بگيرد‌، كل روزنامه توقيف خواهد شد، گفت: اميدواريم چنين اتفاقي روي ندهد ولي اگر روزنامه چاپ عصر مرتكب تخلف شود درباره كل روزنامه تصميم‌گيري خواهد شد زيرا چاپ عصر مستقل از روزنامه صبح نيست.

*روزنامه‌هاي ما از نظر تيراژ وضعيت مطلوبي ندارند

ملكيان در پاسخ به اين پرسش كه چرا تيراژ روزنامه‌ها حتي با توجه به سابقه مطبوعات در كشور به لحاظ تنوع، پايين است، گفت: اين موضوع هم دلايل مختلفي دارد و بخشي از اين معضل به مردم بر مي‌گردد چون هنوز فرهنگ مطالعه در كشور ما نهادينه نشده است.
وي اضافه كرد: در كشور ما اين‌گونه نيست كه مثل بعضي از كشورهاي ديگر، وقتي صبح سرپرست خانوار براي خريد صبحانه به بيرون مي‌رود همراه با وسايل صبحانه يك نشريه نيز خريداري كند و ما هنوز به اين درجه نرسيده‌ايم و قطعاً بايد در اين زمينه فرهنگ‌سازي شود.
مليكان ادامه داد: بخشي از اين قضيه نيز به مجموعه رسانه‌ها بر مي‌گردد كه نتوانسته‌اند به عنوان يك نهاد‌ مؤثر و تأثيرگذار در جامعه در زمينه مطالعه نشريات فرهنگ‌سازي كنند زيرا تيراژ نشريات ارتباط مستقيم با تعداد مخاطبان دارد.
وي تصريح كرد: البته خود نشريات نيز در اين مورد نقش دارند زيرا محتوا و آرايش نشريه بايد به گونه‌اي باشد كه مخاطب را جذب كند.
ملكيان خاطر‌نشان كرد: هم‌اكنون نشريات موفقي را در سطح مجله، روزنامه و هفته‌نامه داريم كه تيراژ بالايي دارند و توانسته‌اند مخاطبان زيادي را جلب كنند.
وي در پايان گفت: اگر نشريات جذاب باشند و به نيازهاي مخاطبان پاسخ دهند قطعاً در افزايش تيراژ آن‌ها مؤثر خواهد بود.