امان الله تمنده رو

چند شب پیش که به جهت پیگیری اخبار و تحولات استان سیستان و بلوچستان از طریق اینترنت اخبار ساعت ۸ شب شبکه استانی را تماشا می کردم٬ تیتر اخبار و مهمترین خبر آن شب توجه مرا جلب کرد و انگیزه ای شد برای نوشتن این مطلب.محتوای خبر که از زبان یکی از مسوولان اعلام شد بر موفقیت در تامین ۳۰۰ تن مرغ یخ زده برای توزیع در استان و کنترل بازار مرغ و نیز توفیق در خرید و ذخیره سازی میوه شب عید مردم دلالت داشت.

برای من که به خاطر ادامه تحصیل بیش از یکسال است در هندوستان زندگی می کنم و از اینجا بیشتر اخبار نگران کننده گرانی های روز افزون ٬ بی ثباتی بازار و سقوط آزاد ارزش پول ملی کشور به گوشم می خورد نمی دانستم برای این موفقیت مسوولان دلسوز باید خوشحال باشم  یا تاسف بخورم! چرا که هم کاهش نگرانی هم استانی ها در تامین برخی ارزاق مورد نیازشان مایه خوشحالی و هم اعلام چنین خبر سطح پایینی توسط یک مقام عالی رتبه دولتی مایه تاسف است.

با شنیدن این خبر ناخود آگاه وضعیت اقتصاد و بازار کشور هند به ذهنم آمد و لبخند تلخنی بر لبانم نقش بست.بسیاری از مردم و مسوولان ما با دیدن عکسهای خبری و تصورات ذهنی شان ٬هند را کشوری فقیر و توسعه نیافته می دانند و از طرف دیگر بسیاری از مردم هند با توجه به تبلیغات مسوولان ما و نفتی بودن کشورمان تصور مردمی ثروتمند و مرفه مانند کشورهای عربی از ملت ایران دارند و ایران را کشوری توسعه یافته می دانند.بد نیست ابتدا تعریفی از کشورهای توسعه یافته و توسعه نیافته را بیان کنیم: در یکی از تعریفها به کشورهایی توسعه یافته می گویند که قادر به تولید مواد غذایی و تولیدات صنعتی مازاد بر مصرف داخلی خود باشند .از طرف دیگر کشورهای توسعه نیافته نیز کشورهایی شناخته می شوند که قادر به تامین نیازهای مصرفی خود نباشند .یعنی توانمندی صنعتی و اقتصادی لازم برای رفع نیازهای مردم کشورشان را نداشته باشند.اگر نگاهی به تامین مایحتاج مردم و قدرت خرید آنان در کشور هند بیاندازیم به تفاوت تصورات خود با واقعیات موجود پی می بریم. مردم هند هم بهتر است در همان تصور زیبا از مردم و کشور ما بمانند!! هنوستان امروز کشوری است با قدرت تولید داخلی بسیار بالا که در بسیاری از آمارهای تولید رتبه های یک رقمی در دنیا دارد .البته این قدرت بالای تولید را تا حدی مرهون خاک حاصلخیز و آب فراوان خود است اما از یاد نباید برد که هند صادرات میلیونها تن محصولات کشاورزی و تولیدات صنعتی را پس از تامین نیاز داخلی خود که بیش از یک هفتم جمعیت جهان را شامل می شود انجام میدهد.در خصوص اقتصاد و بازار هند در یک جمله می توان گفت که هندوستان کشوری است که در آن همه چیز از همه نوع و به مقدار بسیار فراوان وجود دارد.رقابت در بازارهای این کشور در جذب مشتری است و نه در تامین نیازمندیهای او. بازارهای ان کشور تقریبا هیچ گاه با رکود مواجه نیستند.در خصوص قدرت خرید مردم میتوان گفت قشر متوسط این کشور که معادل کارمندان ایرانی میشوند اغلب به راحتی از پس هزینه های معمول زندگی بر می آیند و بسیاری از آنها نیز قادر به پس انداز حدود یک سوم حقوقشان هستند. با حقوق دو ماهشان می توانند یک خودروی مناسب دست دوم بخرند و تقریبا هر روز هفته یک نوع لباس متفاوت می پوشند.البته وجود میلیونها فقیر با درآمد روزانه بسیار کم در این کشور را نباید نادیده گرفت که محصول رشد جمعیت بالا ٬ عدم توزیع مناسب ثروت ٬نظام طبقاتی و سواد پایین بخصوص در بین روستاییان این کشور است.

  در خصوص نحوه تامین بازار چون در ابتدای مطلب سخن از مرغ شد به عنوان مثال اگر در خیابان از جلوی چند مغازه مرغ فروشی رد شوید هر یک از فروشنده ها با اشاره یا با صدا شما را به طرف خود می کشانند و پس از جذب شما همانجا مرغ را برایتان ذبح ٬تمیز و قطعه قطعه کرده و با احترام تحویل شما می دهند. گرچه مقداری در رعایت بهداشت مشکل دارند.در خصوص میوه و سبزی٬ در تمام فصول سال و سرما و گرما آنقدر فراوانی وجود دارد که شما می مانید چه میوه ای برای خرید انتخاب کنید.مشتری هم حق هر نوع ناز کشیدنی دارد.این قضیه نه تنها برای مرغ و میوه بلکه برای تمامی اجناس صدق پیدا می کند.داروخانه ها مانند سوپرمارکت فراوان هستند و هیچ مشکلی در تامین دارو وجود ندارد.گوشت علاوه بر تامین نیاز داخلی ٬کامیون کامیون و کشتی کشتی به کشورهای مختلف از جمله ایران صادر می شود.جالب است با اینکه هند وارد کننده نفت و گاز است اما هیچ گاه کمبودی در تامین سوخت مورد نیاز مردم وجود ندارد و اصولا چیزی به نام صف بنزین و گاز در این کشور معنا ندارد.کلید این فراوانی نعمت در هند در تولید فراوان و خارج بودن دست دولت از سیستم تهیه و توزیع و اصولا بازار و البته مدیریت صحیح اداره اقتصاد کشور است .

جالب است بدانید با وجود خصوصی بودن اقتصاد در هند ٬ رسانه ها و افکار عمومی این کشور آنقدر به مساله اقتصاد و معیشت مردم حساس هستند و به بی کفایتی دولت در تنظیم بازار و نظارت بر قیمتها واکنش نشان می دهند که یکی از دولتهای این کشور در سالهای گذشته فقط و فقط به دلیل گران شدن پیاز در مملکت سقوط کرد و مجبور شد قدرت را به گروه دیگری واگذار کند.

در کشورهایی با سیستم بازار آزاد و اقتصاد مبنی بر تولید٬ دولت فقط نقش تامین زیرساختها و حمایت از تولید را دارد و مابقی امور در دست بخش خصوصی و مردم است.دولت و حاکمیت در اموری مانند بازار و واردات کالاهای مردم دخالت مستقیمی ندارد و مردم نیز در مسایل جزیی و روز مره و کمبودهای موردی کاری به دولت ندارند به طوری که خصوصی سازی اقتصاد و وجود بازار آزاد و رقابتی همه چیز را از انحصار دولتها خارج کرده است و مردم با هر کمبود و یا نارسایی ای در مقابل نظام و حاکمیت قرار نمی گیرند.اما در کشور ما که گفته می شود ۸۵  درصد اقتصادش دولتی و متاسفانه رانتی است و دولت خودش را مسوول تهیه و توزیع و تنظیم بازار و مایحتاج مردم میداند٬ مردم نیز به تبع با گرانی سوخت و وجود صف خرید سیلندر گاز٬گرانی خودرو و کمبود شیر خشک بچه وبا هر فشار و کمبودی در زندگی روزمره شان آنرا نشانه بی کفایتی مسوولان و مدیریت نادرست دانسته و دولت را مقصر می دانند و به طور دهنی یا کلامی و خواسته یا ناخواسته در مقابل دولت و نظام قرار می گیرند و اعتمادشان را به مسوولان از دست می دهند.

قابل ذکر است کشوری مانند هند که دروازه های اقتصادش را به رو ی سرمایه گذاری خارجی باز  و از این راه میلیونها فرصت شغلی برای مردمش ایجاد نموده و سیاست خارجی اش را نیز به گونه ای تنظیم کرده که به جز پاکستان(که خود کشوری مساله دار است)با هیچ کشوری در دنیا مشکل حاد سیاسی ندارد بطوریکه همزمان جزو دوستان منطقه ای آمریکا محسوب می شود و از طرف دیگر روابط محکم و دوستانه ای با روسیه دارد.با ایران یار غار است و جزو معدود خریداران نفت ایران در شرایط سخت تحریم به شمار می رود و همزمان بیشترین خریدهای تسلیحاتی اش را از اسراییل انجام می دهد و با عربستان و جهان عرب نیز روابط بسیار حسنه ای دارد و سفارت فلسطین در دهلی مستقر است و کارکنانش در کنفرانس های حمایت از فلسطین که در دانشگاههای این کشور برگزار می شود برای آرمان مردم فلسطین و علیه اسرایل سخنرانی می کنند.تنها رقیب منطقه ای هند چین است که با هم رقابت اقتصادی و مقداری اختلاف مرزی دارند که آنهم مانعی برای روابط حسنه دو کشور نشده است.شاید از نظر برخی ها این نوع سیاست نوعی نفاق بین المللی محسوب بشود اما در عرف بین الملل به آن می گویند سیاست خارجی موفق بر اساس منافع ملی.یعنی تنظیم رابطه با جهان خارج به گونه ای که کشور دارای کمترین مخالف و دشمن بوده و هیچ تهدیدی متوجه مملکت نشود و منافع سیاسی و اقتصادی ملت نیز تامین بشود.

اما متاسفانه کشور ما در یکسال گذشته با افزایش تحریمهای بین المللی و برخی سیاستهای اشتباه داخلی با بحران اقتصادی و گرانی افسار گسیخته مواجه بوده است و از آنجایی که کلید حل مسایل اقتصادی درسیاست خارجی مناسب و داد و ستد گسترده و پایا پای با جهان خارج است٬اگر مسایل اساسی سیاسی و اقتصادی کشور از جمله تنش زدایی در عرصه بین المللی٬بهبود روابط با کشورهای بزرگ و تاثیر گذار در عرصه جهانی٬ الحاق به سازمان تجارت جهانی و تجارت آزاد و رقابتی ٬حمایت از تولید داخلی بدوراز شعار و وعده و وعید٬ کوتاه کردن دست رانت خواران ٬دلالان و مفسدان اقتصادی از اقتصاد و جایگزینی اقتصاد تولیدی و توریسم به جای اقتصاد تک محصولی نفتی حل شود٫ مسایل پیش پا افتاده ای چون توزیع ۳۰۰ تن مرغ یخ زده و تامین میوه شب عید مردم خود بخود حل می شود و آن وقت مقامات بلند پایه استانی و کشوری بجای خوشحالی از اعلام تامین سیب و پرتقال شب عید مردم در رسانه ملی٬ خبر راه اندازی کارخانه های تولید و بسته بندی و صادرات میوه و خشکباربه کشورهای خارجی ٬ورود میلیونها گردشگر به کشور و رونق صنعت هتل داری و حمل و نقل٬جذب سرمایه گذاریهای بزرگ و چند میلیارد دلاری با توجه به وجود پتانسیل آن در کشور  را بدهند. 

ختم کلام اینکه به نظر می رسد برای رها شدن از اقتصاد کهنه و بی رونق دولتی بهتر باشد مسوولان کشور هرچه سریع تر نسبت به خصوصی ساری اقتصاد و خدمات عمومی و آزاد و رقابتی کردن بازار با نظارت شوراهای صنفی اقدام کنند و خود به برنامه ریزی های کلان کشور مانند تسهیل جذب سرمایه گذاری خارجی ٬ ایجاد اشتغال و یافتن راههای خروج از بحران تحریم ها٬ توسعه صنعت توریسم وکاهش وابستگی شدید به درآمدهای نفتی و گسترش عدالت و خدمات رسانی برابر به تمامی مناطق کشور و رسیدگی به اقوام و اقلیتها ٬استفاده بهینه از فرصت های تجارت مرزی و کاهش تهدیدات داخلی بپردازند.