ضمن انتشار یادداشت پژمان موسوی با عنوان چرا روزنامه‌نگاران«پشت میز نشین» شده‌اند؟ علاقمندان می‌توانند متن کامل این پرونده را در ماهنامه مطالعه کنند.
همه از قدیم می‌گویند، از سال‌های دور، از روزگار سپری شده روزنامه‌نگاری تحقیقی و کنکاش‌گر، از روز و روزگاری که روزنامه‌نگاران برای تهیه یک گزارش ساعت‌ها و روزها وقت می‌گذاشتند تا با حضور میدانی در محل سوژه، گزارششان را رنگ و بویی دیگر بخشند و بیش از پیش عینی کنند. اصلاً روزنامه‌نگاری مگر به غیر از این است؟ آیا دیدگاه بزرگان روزنامه‌نگاری ما در این زمینه تغییری کرده است؟ آیا آنها دیگر حضور در محل و جمع‌آوری اطلاعات را به صورت آزادانه و مستقل رد می‌کنند؟ یقیناً پاسخ منفی است و اتفاقاً همین هم هست که ابهام‌آمیز است. در واقع سؤال اینجاست که کدامین عامل به رشد پدیده روزنامه‌نگاری پشت میزی یاری رسانده است و روزنامه‌نگاران را از حوزه‌های خبری‌شان دور کرده و به پشت میز محدود کرده است؟ برای پاسخ به این پرسش دو مفروض مورد توجه است:

1
رشد و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و ظهور و بروز تکنولوژی‌های نوین ارتباطی، روزنامه‌نگاری امروز ما را دستخوش تحولات بزرگ ساخته است. تصور اینکه روزی پشت میز کارت بنشینی و گزارش اتفاقات دورترین نقاط این کره خاکی را تنها با اشاره یک کلیک دریافت داری، تا همین 30 سال پیش، تصوری مضحک و دور از ذهن بود. رادیو، فکس و تلفن را اگر فاکتور بگیریم به پدیده هولناکی بر می‌خوریم به نام اینترنت که تمامی مناسبات پیشین را در هم شکسته و خود سازوکارهایی جدید وضع کرده است مخصوص به خود. با این اوصاف و وقتی پدیده‌ای به نام اینترنت و ایمیل در دسترس است، چگونه می‌توان از روزنامه‌نگاران توقع داشت مانند گذشته در حوزه‌های خبری حاضر شده و به تهیه گزارش و خبر بپردازند؟ به نظر می‌رسد این گزاره مقدمه‌ای درست دارد و نتیجه‌ای نادرست و روزنامه‌نگاران اساساً نمی‌توانند و نباید که به بهانه گسترش تکنولوژی های ارتباطی حضور خود در حوزه‌های خبری را محدود کرده و روحیه جست‌وجوگری را از خود دور کنند، چرا که این اتفاق در واقع مرگ روزنامه‌نگاری مستقل است. موضوع ساده است: خبرنگاری را در نظر بگیرید که برای تهیه گزارش یک نشست خبری به یک سازمان یا نهاد پا گذارده است و پس از برگزاری آن نشست به محل کار خود (روزنامه یا خبرگزاری) بر می‌گردد و منتظر فکس گزارش کامل این مراسم می‌نشیند؛ فکسی که قرار است از طرف روابط‌عمومی آن نهاد یا سازمان برای وی ارسال شود. خبرنگار دیگری را در نظر آورید که برای تهیه یک گزارش از سوژه‌ای خاص، به جای اینکه به محل سوژه رفته و مستقلاً از منابع خبری بی‌طرف، منابع اطلاعاتی خود را جمع‌آوری کند با نشستن پشت کامپیوتر و جست‌وجوی اینترنی یا حداکثر دریافت اطلاعات از روابط‌عمومی نهادی که گزارش مستقیماً به آنجا اشاره دارد، منابعش را کامل کرده و گزارشش را به رشته تحریر در می‌آورد. مثال‌های فوق این روزها نه استثنا که قاعده‌ای در روزنامه‌نگاری ماست و به جای اینکه تکنولوژی‌های نوین ارتباطی راهگشایی شده باشد برای روزنامه‌نگاران و کمک حال آنها در مواقع اضطراری، روحیه جست‌وجوگری را در آنها کشته و آنها را روزنامه‌نگاران و خبرنگارانی بار آورده است که بیشتر به کارمندان یک روزنامه شباهت دارند تا روزنامه‌نگاران آن!

2
روابط‌عمومی و پویایی آن در ایران امروز، خود می‌تواند دلیل غیرمستقیم و ناخواسته دیگری باشد برای رشد پدیده روزنامه‌نگاری پشت میزی. در گذشته نهاد روابط‌عمومی نه یک واحد فعال که واحدی فشل در سازمان‌ها و نهادهای ما بود که عده‌ای احیاناً غیرحرفه‌ای دور هم جمع شده و توانایی تولید محتوا را برای مطبوعات آن روزگار نداشتند و اگر هم داشتند این توانایی در حدی بسیار پایین قرار داشت اما امروز وضعیت به گونه‌ای دیگر است. روابط‌عمومی‌های ما توانایی تولید محتوا، خبر و گزارش را برای مطبوعات پیدا کرده‌اند و با برقراری روابطی خاص با برخی خبرنگاران و روزنامه‌نگاران، سعی در انتشار گزارش‌های منتسب به خود در مطبوعات را دارند؛ اتفاقی که اگر خیلی زود جلوی آن گرفته نشود، می‌تواند لطمات جبران‌ناپذیری را هم به مطبوعات و هم به روابط‌عمومی‌های ما وارد آورد. مهم‌ترین اتفاق این است که در صورت تداوم روند کنونی،گزارش‌هایی بی‌خاصیت و عمدتاً مثبت از سوژه‌ای خاص در مطبوعات ما منتشر شده و استقلال روزنامه‌نگاران به تمامی از بین خواهد رفت، چرا که گزارش‌های ارسالی از طرف روابط‌عمومی‌ها بعید است که همه‌جانبه بوده و احیاناً روی نقاط منفی انگشت گذارده باشد و خبرنگاران هم با توجه به محدودیت منابع خبریشان مجبور خواهند بود گزارش خود را بر مبنای همان اطلاعات سامان داده و در نهایت در روزنامه‌شان به چاپ برسانند. تقصیر البته در این حوزه متوجه روابط‌عمومی‌های ما نیست، چرا که آنها کار تعریف شده خود را انجام می‌دهند (هر چند که اخلاق حکم می‌کند روابط‌عمومی‌ها، روزنامه‌نگاران را به منابعی که نظری متفاوت با نظر سازمان متبوعشان دارند هم هدایت بکنند) و این روزنامه‌نگاران هستند که نباید به اطلاعات ارسالی از طرف آنها بسنده کرده و خود با روحیه جست‌وجوگری به اطلاعاتی دیگر هم دسترسی پیدا کرده تا در نهایت بتوانند با جمع‌بندی دیدگاه‌های گوناگون، گزارشی مستدل را به خواننده تحویل دهند.
 
وضعیت اما امروز به هر حال مغشوش است، سؤالات بسیاری هم در پیش روی ماست؛ سؤالاتی از این قبیل که آیا روزنامه‌نگاری تحقیقی و جست‌وجوگر به کلی در ایران مرده است؟ روزنامه‌نگاران ایرانی تا چه میزان برای کار تحقیقی و نگارش گزارش‌های همه‌جانبه امکانات دارند؟ اساساً روزنامه‌نگاران ما تا چه حد می‌توانند به منابع مختلف خبری دسترسی پیدا کنند؟ آیا روزنامه‌نگاران ما انگیزه‌ای برای جست‌وجوگری و بهره‌گیری از تمامی منابع خبری برای تهیه یک گزارش را دارند؟ این سؤالات و سؤالات بی‌شمار دیگر از این واقعیت پرده بر می‌دارد که به هر حال یک جای کار ایراد دارد و این ایراد در کار هم باعث شده است تا مخاطبان روزنامه‌ها (البته به استثنای چند روزنامه) از خواندن گزارش‌های جدی و البته بی‌طرف و مستقل محروم بوده و عمدتاً گزارش‌هایی را پیش روی خود ملاحظه کنند که کارمند-روزنامه‌نگاران آنها را به رشته تحریر در آورده‌اند، نه روزنامه‌نگاران مستقل و واقعی. برون‌رفت از این وضعیت هم ممکن نیست مگر با ایجاد روحیه جست‌وجوگری در روزنامه‌نگاران، بسنده نکردن آنها به گزارش‌های ارسالی از طرف کارشناسان روابط‌عمومی و پیگیری برای دسترسی به منابع اطلاعاتی بیشتر و با دیدگاه‌های متفاوت، حضور در حوزه‌های خبری، بهره‌برداری مطلوب از تکنولوژی‌های نوین ارتباطی و اطلاعاتی، استقلال نظر، عقیده و در یک کلام پشت میز ننشینی!
علاقمندان به تهيه ماهنامه مديريت ارتباطات مي‌توانند اين نشريه را از كيوسك‌هاي مطبوعاتي تهيه و يا از طريق سايت  www.cmmagazine.ir   مشترك ماهنامه شوند.