نمایشگاه مبل یا نمایشگاه رسانه

مساله اين است !

جستاري پيرامون علايق مردم شهر زاهدان

امان الله تمنده رو

 برگزاری نمایشگاه ها علاوه بر فراهم کردن امکان خرید مستقیم برای شهروندان از تولید كنندگان و فروشندگان دسته اول به قیمت ارزانتر ، امکان معرفی جدیدترین تولیدات صنعتی ، فرهنگی و ... تولید کنندگان به بازار فروش را فراهم می کند . نمایشگاه ها همچنین به عنوان مکانی برای تبادلات فرهنگی و اجتماعی ساکنین یک شهر و یا متخصصان حوزه محتوایی نمایشگاه به شمار می روند و در کل نمادی از یک نوع گردهم آیی مدنی و اقتصادی به منظور توسعه به حساب می آیند.

میزان استقبال از هر نمایشگاهی هم نشانه توجه شهروندان یک شهر و ذائقه آنان به آن نمایشگاه است . به عنوان مثال نمایشگاه کتاب تهران یکی از شلوغ ترین و پر استقبال ترین نمایشگاههای کشور است که اردیبهشت ماه هر سال میعادگاه علاقه مندان به کتاب و مطالعه است و به واقع یکی از هویت های فرهنگی شهر تهران محسوب می شود.

هفته گذشته دو نمایشگاه مبل و اثاثیه منزل و نمایشگاه رسانه های دیجیتال تقریبا به طور همزمان وتقريبا در كنار يكديگر در زاهدان برگزار شد. میزان تبلیغات برای برگزاری اولین نمایشگاه رسانه های دیجیتال کم سابقه و قابل توجه بود بطوریکه در اغلب اماکن شلوغ شهر بنرهای نمایشگاه نصب و اطلاع رسانی کافی نیز انجام شده بود. اما برای نمایشگاه مبل تبلیغات نه چندان زیاد و در حد معمولی انجام شده بود. اما وقتی برای بازدید از هر یک از اين نمایشگاه ها می رفتید در نمایشگاه مبل آنقدر تراکم جمعیت دیده می شد که به قول معروف جای سوزن انداختن نبود و مردم گروه گروه براي بازديد و خريد مبلهاي گرانقيمت به نمايشگاه مي آمدند . در روز بعد از اختتام نمايشگاه هم ترافيك سنگيني در مقابل نمايشگاه ايجاد شده بود و تقريبا تمام آژانسهاي وانت بار شهر بسيج شده بودند تا مبلهاي خريداري شده مردم را به منازلشان برسانند .

 در مقابل ، در روزهاي برگزاري نمايشگاه رسانه هاي ديجيتال از خلوتي و کمبود بازدید کنندگان می توانستید در راهرو هاي سالن نمایشگاه فوتبال بازی کنید يا بر روي سنگهاي گرانيت صاف و زيباي آن پاتيناژ كنيد . اگر به نمايشگاه رسانه هاي ديجيتال سري زده بوديد مي توانستيد از انواع نرم اقزار آموزش هاي نوين زبان گرفته تا مستند هاي زيبا از حيات وحش تهيه كنيد .در غرفه هايي از نمايشگاه انواع نرم افزار مرتبط با كامپيوتر ، سي دي هاي تقويت فكر و حافظه و سخنراني هاي اساتيد روانشناسي ، انواع بازي هاي مفيد براي كودكان و حتي معرفي بازيهاي مضر كامپيوتري براي نوجوانان ، نرم افزارهاي آموزش آشپزي ، قرائت و تفسير قرآن ، حديث و .. خلاصه تقريبا هر آنچه كه مورد نياز يك شهروند امروزي است يافت مي شد . در كنار غرفه هاي فروش ،  بخشي هم براي آموزش مهارتهايي نظير آموزش روابط عمومي الكترونيك ، طراحي سايت و وبلاگ ، آشنايي با جنگ نرم و ... گنجانده شده بود كه علاقه مندان مي توانستند به طور رايگان از كلاسهاي آموزشي استفاده كنند .

گرچه نمايشگاه رسانه هاي ديجيتال براي اولين بار بود كه در استان برگزار مي شد اما مي توان گفت هم از نظر محتوا و هم از نظر برنامه ريزي و امكان خريد با تخفيف و تهيه بن براي بازديدكنندگان در حد قابل قبولي برگزار شد.

اما متاسفانه استقبال مردمي از نمايشگاه رسانه در مقايسه با نمايشگاه مبل و لوازم خانگي در شان و جايگاه يك مركز استان و يك كلان شهر دانشگاهي نبود . چرايي اين عدم استقبال را بايد در شيوه زندگي مردم زاهدان و حتي استان و كم توجهي آنان به مباحث فرهنگي در مقايسه با مقولاتي نظير خوراك و پوشاك و رقابت بر سر تهيه لوازم منزل لوكس و گرانقيمت دانست . به نظر مي رسد اولويتهاي مردم اين شهر در صرف هزينه و تامين نيازمندي هاي خانوار در خريدهاي مادي و اسباب و لوازم خانه و خورد و خوراك باشد . شايد ندانيد كه تعداد سوپر ماركت هاي عرضه كننده مواد غذايي يا فست فودها و اغذيه فروشي هاي شهر زاهدان به نسبت جمعيت شهري و خانوارهاي ساكن در محلات به نسبت ميانگين كشوري بسيار بالاتر است و در عوض تعداد كتاب فرو شي ها و مراكز فرهنگي و هنري اين شهر نظير فرهنگسرا ها ، خانه هاي تاتر و گالري هاي هنري نه تنها از ميانگين كشوري بلكه در مقايسه با  شهر هاي كوچك استانهاي ديگر هم كمتر است. شايد اين پديده نشان دهنده اين باشد كه نهادهاي دولتي و فرهنگي در اين زمينه كم كاري كرده باشند اما نكته پنهان آن در ذائقه و گرايش مردم شهر به مقولات تغذيه جسمي تا روحي است و عرضه هر كالايي متناسب با ميزان تقاضا براي آن كالا است . اگر به مراكز بهداشتي و مطب هاي پزشكان سطح شهر سر زده باشيد متوجه مي شويد كه بسياري از بيماران به دليل استفاده از رژيم غذايي نامناسب و افراط در مصرف گوشت قرمز و يا ديگر بيماريهاي مرتبط با تغذيه به اين مراكز مراجعه كرده اند كه البته خود مقوله اي است كه نياز به آسيب شناسي بيشتر دارد اما با بحث ما بي ارتباط نيست .

نمونه ديگر عدم استقبال زاهداني ها از مباحث فرهنگي را مي توان در بي رونق بودن سينماي تازه راه اندازي شده زاهدان يافت . مدتها بود رسانه ها و مردم زاهدان از نبود سينما در اين شهر گلايه داشتند و زمين و زمان را متهم به كم كاري مي كردند اما وقتي سينما اشراق زاهدان با امكانات و زيبايي مناسب راه اندازي شده و انصافا از زمان آغاز اكران فيلم در اين مركز فرهنگي فيلمهاي روز سينماي كشور در آن نمايش داده مي شود استقبال از سينما بسيار محدود است. شخصا چند روز پيش براي تماشاي فيلم فاخر و پر هزينه " ملك سليمان " كه از آثار ارزشمند سينماي ديني كشور بوده و به بافت ظاهرا ديني شهرمان هم مي خورد رفتم تعداد تماشاگران فيلم به جرات به 15 نفر مي رسيد.

سال گذشته هم كه جشنواره بومي سروده ها با حضور دهها شاعر استاني در زاهدان برگزار شد باز هم نشاني از مردم عادي و حتي جوانان و فرهنگيان در روزهاي برگزاري جشنواره و استفاده از شعر خوانيهاي شاعران نبود.

شايد برخي ها بگويند علت عدم استقبال از نمايشگاه رسانه هاي ديجيتال تخصصي بودن آن بود كه بايد گفت فرهنگ و رسانه مقوله اي نه تخصصي بلكه عمومي و حياتي در زندگي امروزه است. اين مساله ارتباطي به  سطح رفاه و اقتصاد خانواده ها هم ندارد چرا كه با پول يك دست مبل و يا ديگر لوازم منزلي كه مردم براي خريد آن صف كشيده بودند و يا با يك هزارم پول خودروهاي گرانقيمتي كه مقابل نمايشگاه پارك كرده بودند مي توانستيد از تمامي غرفه هاي نمايشگاه رسانه حداقل يك آيتم فرهنگي تهيه كنيد و تازه از تخفيف 30 تا 50 درصد برخوردار شده و پول اضافه هم بياوريد .بايد گفت  فقر و مشكلات اقتصادي ربطي به ميزان استفاده از رسانه و مقولات فرهنگي ندارد بلكه بستگي به سطح فرهنگ و تعيين نوع مصرف درآمدها در خانوار دارد. در بسياري از جوامع كه استفاده از رسانه و فرهنگ مطالعه روزنامه امري رايج و ضروري تشخيص داده شده است حتي فقير ترين افراد جامعه با پرداخت هزينه كمي مطالعه روزانه روزنامه مورد علاقه خود را از دست نمي دهند ، حتي در كشور فقيري همچون پاكستان . اما در شهر ما كم مطالعه ترين افراد احتمالا ثروتمندترين ما هستند !!

البته نبايد از اين نكته غافل بود كه نمايشگاه كتاب زاهدان هميشه با استقبال همراه بوده و رونق مناسبي داشته است ولي بايد گفت دليل اين استقبال وجود مراكز دانشگاهي و حوزوي متعدد در اين شهر بوده و  خريد هاي مراكز دانشگاهي و حتي خريدهاي ديگر هم استانيها از شهرهاي اطراف به رونق نمايشگاه كتاب كمك كرده است .بسياري از بازديدكنندگان اين نمايشگاه براي اهداف ديگري به جز خريد كتاب و احتمالا تفريح و گذراندن ساعاتي خوش با دوستانشان در محلي شلوغ به نمايشگاه كتاب زاهدان مراجعه مي كنند و گاهي كتاب خوانهاي واقعي به دليل ازدحام زياد جمعيت از خريد كتاب و مراجعه به نمايشگاه خودداري مي كنند .

 در هر حال بايد گفت رسانه چه ديجيتال و چه سنتي اش به همراه مطالعه كتاب و روزنامه همانند ديگر نياز هاي فيزيولوژيكي مانند خوراك و پوشاك و امنيت در دنياي امروز از ضروري ترين نياز هاي بشري هستند و ما شهروندان استان كمتر توسعه يافته سيستان و بلوچستان براي رسيدن به توسعه فرهنگي متناسب با توسعه اقتصادي بايد ذائقه و نياز هاي خود را به سمت استفاده از مقولات فرهنگي و رسانه اي افزايش دهيم چرا كه هنوز هم مي توان بدون نشستن بر روي مبل و اقامت در خانه استيجاري روزنامه مطالعه كرد ، كتاب خواند و از اوضاع و احوال پيرامون خود باخبر شد!  شايد با توجه بيشتر به فرهنگ و سپرن روح خود به شعر و هنر و زيبايي هاي آن از خشونت ، تعصبات قومي و مذهبي ، تكفير و حق كشي هايي كه در حق همديگر مي كنيم كم كنيم و بتوانيم فضاي زيباتر و تلطيف شده تري براي خود و آيندگانمان فراهم كنيم.