قلعه بمپور استوارترين پناهگاه مردم قديم بلوچستان
قلعه بمپور استوارترين پناهگاه مردم قديم بلوچستان
زاهدان_ قلعه "بمپور" به عنوان استوارترين پناهگاه مردم بلوچستان در قرون گذشته بر فراز تپهاي مصنوعي در شهرستان ايرانشهر استان سيستان و بلوچستان بنا شده است.
اين قلعه با عمري به بلنداي حدود دو هزار سال با وجودي که زخمهاي زيادي در طول تاريخ بر اثر جنگها، بلاياي طبيعي و شنهاي روان برداشته، همچنان پايدار بر فراز تپه اي مصنوعي چشم بينندگان را حتي از فرسنگ ها راه دور به خود خيره ميسازد.
قدمت قلعه بمپور که در 24 کيلومتري غرب ايرانشهر و در جوار شهر بمپور قرار گرفته، به دوران اشکانيان و ساسانيان بر مي گردد و امروزه در رديف آثار تاريخي ايران به ثبت رسيده است. زمان ساخت اين قلعه به طور دقيق مشخص نيست اما با توجه به سبک معماري برج و باروهاي آن حداقل بايد تاريخ پيدايش قلعه به سده چهار هجري بازگردد.
قلعه تاريخي بمپور که شناسنامه و
موجود
يت خطه بلوچستان محسوب مي شود، بارها در زمانهاي مختلف و به ويژه در دوره قاجاريه محاصره و به توپ بسته شد. سيستان و بلوچستان بخشي از سرزمين کهن ايران به شمار مي رود که مجموعهاي از يادمانهاي مادي و معنوي تاريخي اين مرز و بوم را از دورترين دوران تاکنون در سينه خود حفظ کرده است.
بمپور ناحيه جلگهاي است که 510 متر ازسطح دريا ارتفاع دارد و ارتفاعاتي در حدود هزار و 700 متر زمينهاي جنوبي آن را پوشانده است. اين شهر با داشتن آب و هواي گرم و نسبتا مرطوب مرکز عمده صادرات خرما، تره بار و غلات محسوب ميشود.
قلعه بمپور همواره در طول تاريخ از نظر نظامي اهميت قابل توجهي داشته و به سبب قرار گرفتن در مکاني استراتژيک، مي توانست در مقابل هجوم بزرگ ترين قشونهاي نظامي مقاومت کند. محل استقرار قلعه بمپور در بالاي تپه، برحسب تصادف انتخاب نشده، زيرا اين تپه به گونهاي به اطراف مشرف شده که امکان نداشت يک مهاجم دور از چشم نگهبانان، به قلعه نزديک شود. براساس منابع، قلعه بمپور در طول تاريخ يکي از قلعه هاي نظامي و مهم آسيا و خاورميانه به حساب ميآمده است. مصالح به کار رفته در ساخت قلعه بمپور خشتخام و گل رس است و برج هاي استوانه اي در راس ديوارهاى غربى و شرقى قرار دارد.
قلعه بمپور از دو قسمت ارگ حاکمنشين و عامهنشين تشکيل شده و حصاري مرتفع گرداگرد آن را احاطه و چهار برج ديده باني از آن حفاظت مي کند.
اتاق سربازان و انبارها در قسمت جنوبي و عامهنشين اين قلعه تاريخي قرار گرفته است.
متاسفانه از چهار برجک ديدهبانى تنها دو برجک آن به ارتفاع دو متر باقى مانده است.
داخل قلعه يک رديف از اتاق هاى چسبيده به ديوار براى امور مختلف وجود دارد.
ارتفاع تپه مصنوعى که قلعه بمپور روى آن قرار گرفته 80 متر است.
قلعه از سه قسمت انتهايى، وسط و فوقاتي تشکيل شده که قسمت انتهايي آن شامل ديوارهاى اصلى، در هاى ورودى و خروجى و چند عدد برج و بارو براى حفاظت قلعه است.
قسمت وسط قلعه محل خانه هاى مسکونى و قسمت فوقانى ويژه فرماندهان و حاکم قلعه بوده و بيشترين نقش ديدهبانى از برج و باروها در اين قسمت به دليل ارتفاع زياد صورت مىگرفته است. در برابر عظمت و تسخير ناپذيري قلعه بمپور تمام لشکريان حمله کننده دست کم يک بار مزه تلخ شکست را چشيده اند. عظمت گذشته قلعه بمپور از دور، چشمان هر بيننده علاقه مند به هويت و ميراث گذشتگان را به خود جلب مي کند.
قلعه ناصري، قبرستان اسپيدژ، قلعه دامن، تپههاي باستاني بمپور، چشمههاي آب گرم بزمان، ارتفاعات بزمان، رودخانه دامن، نخلستان هاي حاشيه رودخانه و سد بمپور از مهمترين آثار تمدن کهن منطقه ايرانشهر محسوب مي شود.
ايرانشهر در 325کيلومتري جنوب زاهدان واقع شده و از شمال به شهرستان خاش، از غرب به بم و جيرفت، از شرق به شهرستان سراوان، از جنوب به شهرستان نيکشهر و از جنوب شرق به شهرستان سرباز محدود است.
اين شهرستان با نام قديمي"فهرج"از نظر اقليمي آب و هوايي گرم دارد و در طول تاريخ کهن خود مرکز سياسي و اجتماعي منطقه به شمار مي آمده است.
شهرستان ايرانشهر به واسطه قرار گيري در شاهراه ارتباطي فرهنگ هاي بزرگ پيش از تاريخ منطقه در بردارنده مجموعه اي از کهن ترين، با ارزش ترين و مهمترين سايت هاي باستاني و تاريخي سيستان و بلوچستان است.
تاکنون 23 اثر باستاني، تاريخي و اسلامي در شهرستان ايرانشهر به ثبت رسيده است.